Op de Brückenstrasse in Chemnitz wordt je doordringend aangekeken door een enorm borstbeeld van Karl Marx. 7 meter hoog is het, bovenop een 6 meter hoge sokkel. Bizar hoe groot! Het is de bekendste bezienswaardigheid van het voormalige Karl-Marx-Stadt. Maar sinds de val van de DDR is er veel veranderd. Chemnitz is prachtig opgeknapte stad met veel meer hoogtepunten.

Een woeste baard, golvende haren en een donkere blik, uitgehouwen uit een blok graniet? Wat zou het zijn? In ieder geval is het het op na grootste borstbeeld ter wereld, een van de weinige overblijfselen van de DDR. Of het mooi is? Nou, nee. Maar des te indrukwekkender.

Borstbeeld Karl Marx
Met een norse blik kijkt Karl Marx op je neer (Image by Hans Wurst from Pixabay)

Karl Marx is schrijver van Das Kapital en het Communistisch Manifest. In 1867 verschijnt het eerste deel van Das Kapital, dat zou uitgroeien tot de basis van het communisme. Communisten over de hele wereld verheerlijken de Duitse denker in de 20e eeuw.

Hoe groot de verering voor de man in de DDR is, komt uit in 1953. De communisten veranderen de naam van de stad in Karl-Marx-Stadt. Waarom ook niet? Lenin had in de Sovjet Unie zijn eigen Leningrad, Stalin zijn eigen Stalingrad.

Tot 1990. De Muur is gevallen, het IJzeren Gordijn is verdwenen en de DDR en BRD zijn opgegaan in een groot Duitsland. Inwoners van Karl-Marx-Stadt kiezen voor de oude naam Chemnitz. Maar Marx zelf blijft trots staan op het pleintje aan de Brückenstrasse.

Lees ook: Een vakantie in Oost-Duitsland is een bezoek aan de oude DDR

Chemnitz: Charmant en met flair

Charmant, dat is het borstbeeld van Karl Marx zeker niet. Maar de rest van de stad mag er zijn. Chemnitz heeft flair. Het grijze communistische beton in het centrum heeft plaatsgemaakt voor vrolijke kleuren en de 850-jarige historie is tot leven gewekt.

Centrum van Chemnitz
De binnenstad heef tde afgelopen dertig jaar een metamorfose ondergaan (Image by Volker Sachse from Pixabay)

Ruim 850 jaar geschiedenis

De geschiedenis van Chemnitz gaat terug tot de 12e eeuw. Daarvoor was dit gebied in Sachsen een ondoordringbaar woud. Maar in dit woud wordt tussen 1100 en 1200 een benedictijnenklooster opgericht. Rond het klooster ontstaat een stadje dat ergens tussen 1171 en 1174 al stadsrechten krijgt.

Chemnitz ontwikkelt zich in de eeuwen daarna al snel tot een belangrijke stad in de omgeving, waar textiel een grote rol speelde. Vanwege de vele industrie industrie en de vervuiling krijgt de stad in de 19e eeuw de bijnaam het Manchester van Sachsen. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog wordt de welvarende stad zwaar getroffen door geallieerde bombardementen.

Duitsland wordt opgesplitst en waar steden in het westen snel worden hersteld, hebben de communisten in het oosten daar weinig oog voor. Chemnitz ligt in de DDR en in plaats van dat het wordt hersteld, komen er betonnen bouwwerken. En als klap op de vuurpijl krijgt de stad een nieuwe naam: Karl-Marx-Stadt.

Tegenwoordig is het na Dresden en Leipzig de derde stad van de Sachsen. Hoe zulke grote stappen de stad heeft gemaakt, blijkt wel uit een bijzondere uitverkiezing. Chemnitz is in 2025 de culturele hoofdstad van Europa.

DDR Plattenbau
De DDR bouwstijl is her en der nog terug te zien in het centrum van de stad (foto: Kanan Khasmammadov on Unsplash)

Bezienswaardigheden in Chemnitz

Natuurlijk kun je de DDR bouwstijl nog terug zien in de stad. Wijken vol Plattenbau (grauwe flats) en ook het centrum telt enkele fantasieloze gebouwen. En toch is de binnenstad tegenwoordig een bezienswaardigheid.

Bekende architecten hebben een binnenstad gecreëerd die verschillende keren is bekroond. Daarnaast zijn er enkele zeer bijzondere kunst en historische schatten in de stad te vinden. Dit zijn de bezienswaardigheden in Chemnitz die je zeker moet bekijken:

Borstbeeld Karl Marx

Hier is al meer dan genoeg over gezegd, maar het is nu eenmaal het bekendste beeld in de stad. Daarom moet je hem dan ook echt even bekijken. Harstikke indrukwekkend!

Alter Rathaus Chemnitz

Heel historisch is het hart van Chemnitz misschien niet, het voelt wel gezellig Duits aan. Een van de oudste bouwwerken is het Alter Rathaus. Met zijn trapgevels en twee torens straalt dit gebouw stijl en rijkdom uit. Helaas, tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt het vernield door bombardementen. Maar waar veel niet wordt herbouwd, gebeurt dit met het Alte Rathaus wel.

De hoge toren werd al in de 12e eeuw gebouwd. Destijds was het de versterkte woning van de burgemeester. In de honderden jaren daarna is het gemeentehuis verder ontwikkeld. Aan de voet van de toren van het stadhuis bevindt zich een opmerkelijk renaissanceportaal met de figuren van Judith en Lucretia.

Alter Rathaus
Het oude stadhuis (foto: Flickr/gravitat-OFF)

Neues Rathaus

Aan het Alte Rathaus is in 1911 het Neues Rathaus vastgebouwd. Architect Richard Möbius verdient hiervoor alle credits. De twee gebouwen vloeien in elkaar over. Op de gevel staat het wapen van de stad afgebeeld.

Bezoek je het Rathaus? Beklim dan zeker de toren. Vanaf daar heb je een schitterend uitzicht over de binnenstad. De plaatselijke VVV biedt rondleidingen aan in zowel het oude als het nieuwe raadhuis.

Neues Rathaus
Maar ook het nieuwe stadhuis mag er zijn (foto: Flickr/Mike Bonitz)

Versteende Woud van Chemnitz

Het Versteende Woud van Chemnitz is wereldberoemd. Het stenen bos ontstond 291 miljoen jaar geleden na een vulkaanuitbarsting. Boomstammen en struiken zijn daardoor versteend, het werden fossielen

Binnenin het Natuurkunde Museum worden de stammen en struiken tentoongesteld. Naast de versteende bomen zijn er collecties met mineralen, vulkanische stenen en heel veel opgezette en nagemaakte dieren. Van vrolijk gekleurde vlinders tot enorme tijgers.

Versteende Woud Chemnitz
In het Natuurkunde Museum staan fossielen van bomen (foto: w:User:Sgeureka, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons)

Siegert Haus

Je zult het niet zeggen als je tegenwoordig door de Innenstadt van Chemnitz loopt, maar weinig gebouwen in de stad zijn echt oud. Het enige gebouw dat voor de Industrialisatie is gebouwd, is het opvallende roze Siegert Haus aan de Markt.

Het gebouw werd tussen 1737 en 1741 gebouwd door de koopman Johann Christian Siegert en heeft een prachtige barokke gevel. Mooi zijn de goudkleurige versieringen op de ramen en gevels. Na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog is alleen de middelste gevel bewaard gebleven. Tegenwoordig zijn in het Siegert Haus een apotheek en een winkel gevestigd.

Overigens, breng sowieso een bezoekje aan de Markt. Dit is een van de leukste pleinen van de stad.

Siegert Haus
Siegert Haus (foto:User:Kolossos, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons)

Theaterplatz

Maar Chemnitz heeft meer mooie pleinen, zoals de Theaterplatz. Een plek waar schitterende gebouwen zijn te vinden.

De Theaterplatz werd aan het eind van de 19e eeuw bebouwd. Het heeft zijn naam te danken aan het stijlvolle operahuis dat hier aan het plein staat. Daarnaast staat er ook de indrukwekkende St. Petrikerk en het Kunstsammlungen am Theaterplatz, een museum vol moderne en hedendaagse kunst.

Theaterplatz Chemnitz
Het stijlvolle Theaterplatz (foto: Flickr/gravitat-OFF)

Stadsdeel Roter Turm

De wijk Roter Turm staat bekend als de het mooiste stadsdeel van Chemnitz. Nieuw en oud komen hier samen. Niet alleen tref je hier het mooiste winkelcentrum van de stad, ook zijn hier verschillende musea gevestigd.

Industriemuseum

Het Industriemuseum is een absolute must see. Duik in de industriële geschiedenis van Sachsen en Chemnitz. Van oude typmachines tot historische auto’s en van de weefgetouwen tot treinen. Bekijk hoe een badkamer eruit zag in de typische Oost-Duitse flats en zie hoe de DDR-burger op vakantie ging. Dit is een stap terug in de geschiedenis waar je rustig twee uur kunt rondwandelen.

Historische brandweerwagen
Een historische brandweerauto in het Industriemuseum (foto: Flickr/Neuwieser)

Gunzenhauser Museum

Het Gunzenhauser Museum heeft een van de belangrijkste Duitse kunstcollecties in huis. Hier vind je de grootste collectie werken van Otto Dix en de op een na grootste Jawlensky-collectie van Europa. Onder de 2.400 werken zijn ook kunstwerken van Felixmüller, Münter, Modersohn-Becker, Kolle, Kirchner, Beckmann, Schrimpf, Wunderwald, Baumeister en Winter.

Meer musea in Chemnitz

In stadsdeel Roter Turm zijn verschillende musea, op andere plekken in de stad ook. Of net buiten de stad.

Sächsisches Eisenbahnmuseum

In het Sächsisches Eisenbahnmuseum worden mannen weer kinderen en kunnen kinderen hun hart ophalen tussen de vele treinen. Dit treinmuseum bezit stoomlocomotieven, diesel en elektrische treinen uit alle tijden. Daarnaast zijn er modelspoorbanen.

Sachsiches Eisenbahnmuseum
Oude treinen in het spoorwegmuseum (foto: Flickr/gravitat-OFF)

Villa Esche

Begin 20e eeuw liet de jonge textielondernemer Herbert Eugen Esche de Villa Esche bouwen. Hij gaf de opdracht aan de Belgische ontwerper Henry van de Velde. Het huis wordt een groot museum. Na de Tweede Wereldoorlog maakt onder meer de Stasi gebruik van het gebouw en is er 25 jaar een school in gevestigd.

Na de val de van de Muur komt Villa Esche jarenlang leeg te staan. Pas in 1998 wordt begonnen met de renovatie en sinds 2001 is het een Henry van de Velde-museum. Het staat bekend als een van de architectuuriconen van de 21e eeuw.

Villa Esche
Villa Esche (foto: Flickr/Mike Bonitz)

Burg Rabenstein

Klein maar fijn, dat kunnen we zeggen over Burg Rabenstein. Aan de rand van Chemnitz ligt dit kleinste kasteel van de deelstaat Sachsen op een heuvel. Al in 1336 werd er over geschreven, maar volgens de geschiedenisboeken werd het al gebouwd tussen 1150 en 1200.

Ooit was dit kleine kasteel groter en lag er een heel complex omheen. Tegenwoordig maakt het deel uit van het Schloßbergmuseum. In het de kleine ridderzaal op de bovenste verdieping van het slot zijn nog altijd prachtig geschilderde fresco’s van de jacht te zien. Ze zijn ooit in de 17e eeuw aangebracht.

Vlakbij het kasteeltje ligt het Rabensteiner Schloss, dat is omgebouwd tot een hotel. Toch is de Rococo-stijl mooi om te bekijken.

Burg Rabenstein aan de rand van Chemnitz
Burg Rabenstein (Foto: Melmak from Pixabay)

Natuur: het Ertsgebergte

Breng je een bezoek aan Chemnitz? Vergeet niet de natuur rondom de stad. Chemnitz ligt het ertsgebergte aan. Een groen gebied met heuvels en bergen op de grens van Duitsland en Tsjechië. Met een hoogte van 1214 meter is de Fichtelberg het hoogste punt aan de Duitse zijde.

Door de eeuwen heen is in het Ertsgebergte veel zilver, tin, ijzererts, bruinkool en kobalt. In de DDR-tijd werd er ook uranium gewonnen. Anno nu is het vooral een mooi toeristische gebied, waar je prachtig kunt wandelen en fietsen. Bovendien kent het verschillende mooie stadjes, zoals Annaberg-Buchholz en Schwarzenberg.

Ertsgebergte
Het mooie landschap van het Ertsgebergte (foto: Cornell Frühauf from Pixabay)

Hotels en vakantievilla's in Chemnitz

Zoek je een hotel of appartement in Chemnitz of in de omgeving van de stad? Trivago biedt de beste aanbiedingen voor elke portemonnee. Voor de beste prijs-kwaliteitsverhouding ga je naar het Amber Hotel Chemnitz Park. Het mooiste hotel is zonder twijfel Hotel Schloss Rabenstein.

Zoek je een vakantiehuis? Rondom Chemnitz zijn verschillende vakantievilla’s te vinden, met of zonder zwembad. Of boek een weekje een huisje op Vakantiepark Stausee Oberwald, op een kilometer of 20 van de stad, midden in de natuur.

Amber Hotel Chemnitz Park ****

Het Amber hotel is een 4 sterren zakenhotel dat op tien minuten van het centrum van Chemnitz ligt. Maak gebruik van de Finse sauna en geniet van het uitgebreide ontbijt. Dankzij de ligging is het relatief goedkoop.

Hotel Schloss Rabenstein ****

Wie droomt er niet van om eens te overnachten in een kasteel? Dat kan in het 4 sterren hotel Schloss Rabenstein. Geniet hier van de comfortabele kamers. Het hotel ligt aan de rand van de stad, midden in de natuur.

Vakantie in Sachsen

Een vakantie in de deelstaat Sachsen, diep in het oosten van Duitsland, er zijn maar weinig Nederlanders die het doen. Het gebied is niet heel erg bekend. Maar eigenlijk heb je er alles voor een fantastische vakantie. Prachtige natuur, historische steden, cultuur en je kunt er zelfs op wintersport.

Wat dacht je van het natuurgebied Saksisch Zwitserland, tussen Dresden en de Tsjechische grens? Voor de wandelaars ligt hier de Malerweg, een van de mooiste wandelroutes van Duitsland?

Bij steden denk je al snel aan de grote steden als Dresden en Leipzig. Maar wat te denken van Görlitz? Die plaats staat bekend als de mooiste stad van Duitsland. Maar ook plekken als Bautzen en Zittau zijn aangename verrassingen! Of Pirna, met zijn middeleeuwse stadscentrum.

Activiteiten