De DDR bestaat al dertig jaar niet meer. En daardoor is een vakantie in Oost-Duitsland, of misschien beter gezegd: in het oosten van Duitsland, een stuk eenvoudiger geworden.

Sterker nog, wij kunnen een bezoek aan de voormalige DDR alleen maar aanraden. Denk eens aan prachtige grote steden als Berlijn, Dresden en Leipzig, aan natuurgebieden als Saksisch Zwitserland, de Harz, Uckermärkische Seen, Hainich of de prachtige Oostzeekust. Of ga lekker fietsen bij Jena, Chemnitz en Schwerin, zoals Caroline deed.

Het Zwarte Woud, Sauerland of Beieren. Als we op vakantie naar Duitsland willen, dan is dit het eerste waar we vaak aan denken. Maar laten we eens wat verder kijken dat onze neus lang is en eens op reis naar het nog vrijwel onontdekte Oost-Duitsland.

Saksisch Zwitserland
Saksisch Zwitserland is het ontdekken meer dan waard (foto: Pixabay/andreasmetallerreni)

Met de val van de Berlijnse Muur verdween in 1989 de grens tussen West-Duitsland en de DDR. Een jaar later werden de beide Duitse staten weer een land. Ondanks de miljarden die daarna in het Oost-Duitsland zijn gepompt, zijn er nog steeds verschillen. Maar als vakantieganger pakken die voor jou erg goed uit. Allereerst is een vakantie in Oost-Duitsland aanmerkelijk goedkoper dan in het Westen. Ten tweede heeft het door de communistische geschiedenis op cultureel gebied iets te bieden dat wij niet kennen. En ten derde is het, mede door de jaren dat het gesloten was, een nog vrijwel onbekend gebied.

Een vakantie in de voormalige DDR begint eigenlijk al op de Duitse snelweg A2 op ongeveer 190 kilometer van Berlijn. Hier passeer je de voormalige Innerdeutsche Grenze bij grensovergang Helmstedt Marienborn, of zoals de Amerikanen het noemden Checkpoint Alpha. Ben je geïnteresseerd in de geschiedenis, dan moet je hier zeker even stoppen. De voormalige grensovergang is tegenwoordig een heel interessant, en bovendien gratis openluchtmuseum.

Grensovergang Marienborn-Helmstedt
Tegenwoordig is grensovergang Helmstedt-Marienborn een gratis openluchtmuseum

Machtige steden in Oost-Duitsland

Denk je aan een vakantie Oost-Duitsland, dan denk je al snel aan Berlijn. Na de Tweede Wereldoorlog een gespleten stad, tegenwoordig kunnen we het ons niet anders meer voorstellen als de imposante hoofdstad van heel Duitsland. Een van de interessantste steden ter wereld. Wat heeft zich hier veel afgespeeld. Gelukkig kunnen stenen min of meer  praten.

Maar vergeet ook niet grote steden als Dresden en Leipzig. Ondanks 40 jaar DDR, of misschien wel dankzij 40 jaar communisme, zijn dit ook bizar mooie steden. Dresden, de stad met al die paleizen, werd na de oorlog compleet herbouwd. Leipzig is de stad van de klassieke muziek.

Berlijn

Als er een stad ter wereld is waar in de afgelopen 120 jaar geschiedenis heeft plaatsgevonden, dan is dat Berlijn. Hier werd de aanzet tot oorlogen gegeven en vonden in de straten halve burgeroorlogen plaats. Maar het was ook de plaats waar in de jaren twintig van de vorige eeuw alles mogelijk was. En vervolgens, na de Tweede Wereldoorlog, veranderde het in een gespleten stad. Een stad waar soldaten over een metershoge muur naar elkaar loerden. Waar de ene kant stond voor vrijheid en de ander voor onderdrukking. Tegenwoordig is het de stad die staat voor het gezamenlijke Duitsland.

Al die geschiedenis heeft zijn sporen nagelaten. Van de Kaiser Wilhelm Gedächtniskirche tot de Rijksdag die Marinus van der Lubbe ooit in de brand zou hebben gestoken en van de Brandenburger Tor tot de voormalige geheime Stasi gevangenis Hohenschönhausen. Een stedentrip naar Berlijn is de ideale manier om de stad in enkele dagen te leren kennen. En die tijd heb je ook echt nodig, wil je alles zien.

Berlijn Brandenburger Tor en Fernsehturm
De Brandenburger Tor en de Fernsehturm zijn de beeldvangers van Berlijn (foto: Pixabay/Pawel Grzegorz)

Dresden

Twee andere steden die zeer geschikt zijn voor een citytrip in Oost-Duitsland, zijn Dresden en Leipzig. Dat Dresden in dit rijtje staat mag bijzonder worden genoemd. De stad werd tijdens de Tweede Wereldoorlog volledig verwoest door geallieerde bombardementen. Maar na de oorlog is het oude centrum helemaal gerestaureerd. Tegenwoordig wordt Dresden het Florence aan de Elbe genoemd. Een betere aanbeveling kun je niet krijgen. En in 1 dag kun je het prima bekijken.

Ben je geïnteresseerd in de DDR en de geschiedenis hiervan? In de stad vind je een heel leuk DDR Museum. Ontdek hoe de Oost-Duitsers op vakantie gingen, de mode, zie hoe een kapsalon, winkel en apotheek eruit en ontdek in wat voor woningen de mensen leefden. En natuurlijk staan er vele Trabantjes.

Woonkamer in het DDR Museum Dresden
In het museum is een woonkamer uit de jaren 80 nagebouwd (foto: eigen)

Leipzig

Die andere grote Oost-Duitse stad is Leipzig. De stad heeft verschillende geweldige musea in het teken van klassieke muziek, zoals Mendelssohn Haus, Bach Museum en Robert Schumann Haus. Maar het mooiste museum van de stad, en misschien wel heel Duitsland, is Stadtgeschichtliches Museum in het schitterende oude Raadhuis.

Chemnitz

Met zo.n 250.000 inwoners in Chemnitz de derde stad in de deelstaat Sachsen. Tijdens de DDR-tijd heette de stad Karl-Marx-Stadt. Een ding is hiervan overgebleven, een enorm borstbeeld van Karl Marx in het centrum van de stad.

De afgelopen decennia heeft de stad aan de rand van het Ertsgebergte een metamorfose ondergaan. Architecten hebben de binnenstad omgetoverd tot een veel geprezen centrum, waar oud en nieuw samenkomen. In Chemnitz tref je vele mooie musea, zoals het Sächsische Industriemuseum, Gunzenhauser Museum, een spoorwegmuseum en Villa Esche.

Borstbeeld van Karl Marx in Chemnitz
Het enorme borstbeeld van Karl Marx (Image by diema from Pixabay)

Leuke kleine(re) steden tijdens een vakantie in Oost-Duitsland

Naast Berlijn, Dresden en Leipzig zijn er ook tal van sfeervolle kleinere stadjes. In deelstaat Saksen vind je Annaberg-Buchholz, de stad van de mijnbouw, en het klassieke Görlitz, dat ook wel de mooiste stad van Duitsland wordt genoemd en waar vele internationale topfilms zijn opgenomen.

In Erfurt (Thuringen) voelt het alsof je teruggaat naar de middeleeuwen. Of ga naar zee in Greifswald aan de Oostzeekust en duik in het verleden in Cottbus. Eén van de mooiste kastelen van Duitsland ontdek je in Schwerin.

Görlitz

Gesplitst door de rivier de Neisse, ligt de stad Görlitz precies op de grens van Polen. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is het een gespleten stad. Het grootste deel ligt in Duitsland, een kleiner deel dat Zgorzelec heet ligt in Polen. De Duitse kant wordt gezien als de mooiste stad van Duitsland.

De binnenstad van Görlitz is dan ook betoverend mooi. Er staan tussen de 3.000 en 4.000 gebouwen met een monumentale status. Wanneer je tijdens je vakantie Oost-Duitsland de stad bezoekt, zul je je terug in de tijd wanen. Of misschien wel op een filmset. Vele kaskrakers zijn hier deels opgenomen, zoals The Grand Budapest Hotel en Inglorious Basterds van Quentin Tarantino. Wij hebben de 9 beste films die in Görlitz zijn opgenomen op een rij gezet.

Görlitz
De sfeervolle Postplatz in Görlitz (foto: eigen)

Schwerin

Zeg je Schwerin, dan zeg je direct ook het kasteel van Schwerin. Dit paleis domineert niet alleen de stad, maar behoort ook tot de mooiste kastelen in Noord-Europa. Tegenwoordig is het een mooi museum. En vergeet ook zeker niet die prachtige paleistuin te bezoeken.

Naast het paleis heeft Schwerin een prachtige historische binnenstad. En de ligging van deze stad in Noordoost-Duitsland is ook geweldig. Rondom liggen 14 meren in een groene omgeving. Dat betekent koffie drinken en dineren aan het water. Huur een boot of een fiets om de stad en omgeving te leren kennen.

Kasteeltuin Schwerin
Het paleis en de bijbehorende tuin in Schwerin (foto: Pixabay/cocoparisienne)

Stralsund

Aan de noordkust in het voormalige Oost-Duitsland liggen verschillende hanzesteden. Ooit waren deze steden verbonden in het Hanzeverbond, een machtige organisatie een beetje vergelijkbaar met de Europese Unie. Een van die steden is Stralsund.

In het Hanzeverbond werkten de hanzesteden samen voor economisch gewin. Dat legde ze geen windeieren en dit is nog goed te zien in Stralsund. De historische binnenstad straalt grandeur uit. Bijzonder is de baksteengotiek. En wist je dat Stralsund ooit de hoogste kerktoren ter wereld had? Hij staat er nog altijd!

Alter Markt Stralsund
Stralsund heeft een prachtig historisch centrum (foto: Flickr/Pixelteufel)

Wismar

Nog zo’n mooi historische havenstad aan de Oostzee is Wismar. De stad werd in de 13e eeuw gebouwd door kolonisten uit het rijke Lübeck. Binnen 40 jaar had ook Wismar stadsrechten. Het werd een van de eerste steden die zich aansloot bij het de Hanze.

Het historische hart van Wismar staat samen met het centrum van Stralsund op de Unesco Werelderfgoedlijst. De binnenstad is een groot levend museum, waarin je je even in de middeleeuwen waant. Opmerkelijk is dat Wismar tussen 1648 en 1903 bij Zweden hoorde.

historische panden in Wismar
Historische panden in Wismar

Rostock

Het schilderachtige Rostock is de grootste Oost-Duitse plaats aan de Oostzee. Ten tijde van de DDR was het bovendien de grootste havenstad van het land. Maar wij zijn vooral gescharmeerd van het historische centrum.

Op verschillende plekken vind je nog stadspoorten en stukken stadsmuur terug. Daarnaast staat de Altstadt vol met middeleeuwse panden. Indrukwekkend zijn het raadhuis en de Universiteit van Rostock, de oudste universiteit in Noord-Europa. En ga lekker shoppen in de schitterende Kröpeliner Strasse.

Rostock
Schilderachtig mooie panden in de binnenstad van Rostock (foto: Samuel Svec on Unsplash)

Greifswald

In het historische centrum van Greifswald voelt het alsof je terugkeert in de middeleeuwen. Tijdens de Hanzeperiode was dit een van de succesvolste havensteden in Duitsland. De rijkdom die dit bracht, is nog altijd te zien in de stad.

Tegenwoordig wonen er zo’n 70.000 mensen in Greifswald, maar het is wel een universtiteitsstad. Sterker nog, de Universiteit van Greifswald is de op een na oudste in het Oostzeegebied. Het zegt veel over het belang van de stad in de middeleeuwen.

De Markt in Greifswald
Historische panden op de middeleeuwse Markt in Greifswald

Communistische tijd

Als je door het huidige Oost-Duitsland rijdt, valt het je niet op dat dit deel van Duitsland dertig jaar geleden nog communistisch was. De wegen zijn er netjes, er rijden net als in het westen van het land grote Mercedessen en BMW’s en de bevolking is er vriendelijk. Bij hoge uitzondering rij je een keer een snorrende Trabant van een liefhebber voorbij.

Maar de communistische tijd wordt wel herdacht. Zo telt de voormalige DDR nog verschillende interessante musea. Het bekendste is waarschijnlijk het Haus am Checkpoint Charlie in Berlijn. Maar in deze stad vind je bijvoorbeeld ook het DDR Museum, het Mauermuseum, Stasi Museum en de voormalige Stasi-gevangenis Hohenschönhausen. Daarnaast zijn er Trabant musea in Berlijn, Zwickau, heeft Leipzig een N’Ostalgiemuseum  en Dresden kent Die Welt der DDR. Hou je van auto’s dan moet je zeker een bezoek brengen aan Automobile Welt in Eisenach, waar tijdens de DDR de Wartburg auto’s werden gebouwd.

Vakantie in Oost-Duitsland: Checkpoint Charlie
Het bekendste museum over de DDR is Haus am Checkpoint Charlie in Berlijn (foto: Pixabay/reginasphotos)

Natuurvakantie in Oost-Duitsland

Tijdens een vakantie in Oost-Duitsland zal het je opvallen dat het landschap ruim is. Er is daardoor veel ruimte voor de natuur. De voormalige DDR telt enkele prachtige natuurparken. Wanneer je vanuit Nederland naar het oosten rijdt, kom je als eerste in Thuringen het nationaal park Hainich tegen. Op dit 75 vierkante meter grote terrein ontdek je een immens beukenbos. In het voorjaar staan hier prachtige bloemen, het najaar is de tijd van de paddenstoelen.

Iets ten noorden van Hainich begint het gebergte de Harz. Dit is berggebied met toppen tot ruim 1.100 meter is het wandelgebied van Duitsland. Je vindt hier 8.000 kilometer aan wandelpaden boven de grond. Onder grond bevinden zich mooie druipsteengrotten en tal van oude zilver-, goud-, koper-, tin- en ijzermijnen. Verschillende zijn te bezoeken. ’s Winters is de Harz een paradijs voor wintersporters die van langlaufen houden.

De Harz
Een van de mooie natuurparken in Oost-Duitsland is de Harz (foto: Pixabay/Sven Lachmann)

Natuurparken aan zee

Aan de kust van deelstaat Mecklenburg-Vorpommern ligt het natuurreservaat Vorpommersche Boddenlandschaft en op Rügen het Nationaal Park Jasmund. Die eerste is het grootste natuurreservaat van de Oostzee. Stijle kusten, golvende duinen, bossen, landtongen en strandmeren zorgen voor een afwisselend landschap. Je kunt hier mooi wandelen en vogels spotten, maar ook zonnen op de stranden. Jasmund is met een oppervlakte van dertig vierkante meter aanmerkelijk kleiner. Hier vind je prachtige beukenbossen en de kust bestaat uit indrukwekkende krijtsteenrotsen.

Dieper het land in ligt het derde nationale park van de deelstaat Mecklenburg Vorpommern: Müritz. Met een omvang van 322 vierkante kilometer is het het grootste nationale park op het land van Duitsland. Het gebied bestaat grotendeels uit bos en water en is zo’n 15.000 jaar geleden ontstaan. Tijdens de laatste ijstijd ontstonden hier tal van doodijsgaten, die later veranderden in meren. In Müritz, dat uit twee delen bestaat, vindt je tal van vogels, kevers, vlinders, spinnen en andere dieren. Onder meer de zeearend, visarend, grote karekiet en de zwarte ooievaar leven hier.

Natuurpark Jasmund
Natuurpark Jasmund heeft indrukwekkende krijtsteenrotsen (foto: Pixabay/Trixpaule)

Natuurparken op de grens

Op de grens met Polen, waar de rivier de Oder stroomt, ligt het natuurgebied Unteres Odertal. Aan de andere kant van de grens gaat dit natuurgebied verder als Landschapspark Dolina Dolnej Odry. Dit overstromingsgebied is een belangrijke broedplaats voor vogels.

Ter hoogte van Dresden, op de grens met Tsjechië, bevindt zich het laatste natuurgebied, Saksisch Zwitserland. Onder Nederlanders is het gebied niet zo bekend, maar veel Duitsers brengen jaarlijks tussen het Elbezandsteengebergte hun vakantie door. Dit rotsachtige gebied met prachtige uitzichtpunten en diepe kloven ligt aan de oevers van de Elbe. 1.00 kilometer aan wandelroutes brengen je langs unieke rotsformaties, waaronder de wereldberoemde Bastei.

Het hele jaar door zijn er veel vogels te vinden in natuurpark Unteres Odertal:

Het eiland Rügen

Eilanden zoals in Nederland, dat kennen ze niet in Oost-Duitsland. Maar het eiland Rügen mag niet onvermeld blijven. Hier vindt je alles voor een perfecte vakantie. Mooie stranden, leuke strandplaatsen als Binz en Sellin die bekend staan om hun bijzondere architectuur, natuur en rust.

Over het Nationaal Park Jasmund hebben we het al gehad, maar ook de bodden op het eiland zijn bijzonder. Dit is een broedplaats voor talrijke vogels. En wist je dat op Rügen het grootste hotel ter wereld staat? Prora werd voor de Tweede Wereldoorlog aangelegd in opdracht van Hitler. Eigenlijk is de bouw nooit afgerond, tot enkele jaren geleden. Tegenwoordig vind je er geweldige vakantieappartementen aan het strand. Of kies voor een van de mooie natuurhuisjes.

Kurhaus bij Binz
Binz staat bekend om zijn bijzondere architectuur (foto: neufal54 from Pixabay)

Overnachten in Oost-Duitsland

Duitse kwaliteit voor een Oost-Europese prijs. In Oost-Duitsland vind je tientallen voordelige en leuke campings. Of ontdek hier voordelige hotels en appartementen.

Mooiste vakantieparken

Marina Wolfsbruch - Vakantieparken in Oost-Duitsland
Marina Wolfsbruch is een van de mooiste vakantieparken in het oosten van Duitsland

Het is even zoeken, maar het oosten van Duitsland kent verschillende moderne vakantieparken. In de buurt van Berlijn, in het merengebied van Brandenburg en Mecklenburg-Vorpommern en de Harz zijn parken aangelegd door onder meer Landal, Roompot en Van der Valk.

Wij hebben een overzicht gemaakt met de mooiste vakantieparken in Oost-Duitsland. Parken met moderne huisjes, subtropische zwemparadijsen, sauna, spa en wellness en faciliteiten voor kinderen. Kwaliteit zoals we in Nederland gewend zijn.

Vakantiewoning huren

Een andere optie is om een vakantiewoning te huren. Interhome biedt vele appartementen, huisjes en complete vakantievilla’s in het oosten van Duitsland. Vooral langs de kust, richting Berlijn, in Saksisch Zwitserland, het Ertsgebergte en de Harz verhuren honderden particulieren hun vakantiewoning via Interhome.

Maar ook via Belvilla is het eenvoudig om een vakantiewoning te huren op een van de mooie plekken in Oost-Duitsland